اچ ایندکس (h-index) و شاخص های پژوهش علمی چیست؟
  خانم باقری   ۲۳ بهمن ۱۳۹۶ - ساعت ۰۱ : ۱۹

اچ ایندکس (h-index) و شاخص های پژوهش علمی چیست؟
انواع شاخص های علمی
پژوهش برتر: یکی اندیس های مقاله محور که مستقل از مجله ای که مقاله در آن متشر شده است، خود مقالات (پژوهشگر) را مورد ارزیابی قرار می دهد، اندیس اچ h-index است.

کیفیت علمی، در ذات خود قابل بیان توسط هیچ اندیسی نیست. هر اندیسی سعی در کمی سازی این کیفیت دارد و تنها می تواند از پنجره محدودی به این موضوع کیفی بنگرد. اما به هر حال ما در دنیای پیچیده و متنوع امروزی ناگزیر به مراجعه به این بیانات کمی از این هویت کیفی هستیم. اندیس های علمی-پژوهشی نشان می دهند (تلاش می کنند تا نشان دهند) که یک اثر پژوهشی (یا یک پژوهشگر) تا چه میزان موفق بوده است. این که این بیان تا چه حدی درست باشد، بسته به کیفیت اندیس و موضوع جامعه علمی مورد بررسی دارد.

اچ ایندکس (h-index) چیست؟

H-index از شاخص هاي علم سنجي است كه در سال 2005 ميلادي توسط جورج هيرش در دانشگاه كاليفرنيا ابداع شد. اين شاخص در واقع به منظور تعيين تأثير گذاري و ارزيابي كمي برون داد پژوهشي محققين ابداع شده است. H-index در واقع یک شاخصی عددی است که می‌کوشد بهره‌وری و تأثیرگذاری علمی دانشمندان را به صورت کمی نمایش دهد. این شاخص با در نظر گرفتن تعداد مقالات پر استناد افراد و تعداد دفعات استناد شدن آن مقالات توسط دیگران محاسبه می‌شود.  مثلاً ایندکس اچ h-index برای محاسبه تأثیرگذاری علمی دانشگاه‌ها و دانشمندان یک کشور نیز قابل استفاده است. 
همچنين شاخص اچ h-index براي يك محقق، گروهي از محققان، مركز يا يك دانشگاه قابل محاسبه است. محاسبه شاخص اچ بر منباي توزيع استنادات داده شده به آثار منتشره يك فرد يا گروهي از افراد صورت مي گيرد. به طور مثال وقتي فردي 5 اثر علمي (كتاب، مقاله و ...) دارد كه به هر كدام از آنها 5 بار استناد شده، اچ ايندكس او 5 مي باشد. پایگاه های اینترنتی اچ ایندکس (h-index) شامل ISI, Scopus و Google scholar می باشد.

اج ایندکس شاخصی است که می‌توان به وسیله آن محققان تأثیر گذار را از آنهایی که صرفاً تعداد زیادی مقاله منتشر کرده‌اند متمایز نمود. این شاخص همچنین برای مقایسه محققانی که دریک حوزه کاری یکسان فعالیت می‌کنند کاربرد دارد. محاسبه اچ ایندکس توسط پایگاه‌های اسکوپوس، آی اس آی و گوگل اسکالر برای مقالات انگلیسی زبان و نیز پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) برای مقالات فارسی امکان‌پذیر شده است. محاسبه ایندکس اچ (h-index) بر پایه توزیع استنادات داده شده به آثار منتشره یک فرد یا گروهی از افراد صورت می‌گیرد.

به زبان دقیق‌تر، وقتی اچ-ایندکس (h-index) برای شخصی به میزان h است، یعنی تعداد h مورد اثر انتشاراتی (مثل مقاله) دارد که به هر کدام از آن‌هادست‌کم h بار استناد شده است. مثلاً اگر می‌گوییم ایندکس تأثیرگذاری علمی فردی از طریق ایندکس اچ به میزان ۵ محاسبه شده است، منظورمان این است که این شخص ۵ اثر انتشاراتی، مثل مقاله، دارد که به هر کدام از این ۵ مقاله، دست‌کم ۵ بار استناد شده است.

این شناسه می‌تواند دستی محاسبه شود یا با استفاده از پایگاه‌های داده‌ای که مقالات را نمایه زنی می‌کنند مثل اسکوپوس یا ISI web of knowledge. در سال ۲۰۱۱ گوگل هم ابزاری را به طور آزمایشی قرار داده است که این شناسه را برای نویسندگان به طور اتوماتیک محاسبه می‌کند.

توجه کنید که ممکن است یک نفر ۱۰۰ تا مقاله داشته باشد. اما اندیس اچ او فقط سه شود. برای محاسبه ساده این اندیس کافی است، مقالات خود را بر حسب تعداد ارجاع (refer) مرتب کنید و از بالا شروع کنید به حرکت به پایین و تاجایی در لیست تا سطر n، پایین بایید که مقالات بالاتر حداقل n بار ارجاع شده باشند. مثال زیر شاید مفید باشد. فرض کنید فردی ۲۰ مقاله دارد که به ترتیب تعداد ارجاعات زیر را دارند.

۳۳، ۱۱، ۸، ۷، ۶، ۳، ۳، ۲، ۲، ۱، ۱، ۱، ۱، ۱، ۱، ۰ ۰ ۰ ۰ ۰

اندیس اچ h-index در این حالت برابر با پنج می شود، چون فقط پنج مقاله اول ( 33. 11. 8. 7. 6) هستند که حداقل پنج بار مورد ارجاج بوده اند. 

اندیس آی۱۰ – i10-index

این اندیس توسط گوگل در پروژه اسکولارش معرفی شده و مورد استفاده قرار می گیرد. این اندیس تعداد مقالاتی را می شمرد که حداقل ۱۰ بار مورد استناد قرار گرفته اند. 
در مورد مثال بالا، اندیس آی ۱۰ i10-index برابر با دو خواهد بود. اگر مقاله سوم این پژوهشگر دو ارجاع دیگر نیز دریافت نماید، اندیس آی۱۰ او برابر سه خواهد شد.

اندیس جی – G-index

اندیس دیگری که کارکرد مشابهی دارد، اندیس جی می باشد. این اندیس به صورت زیر محاسبه می شود.
با داشتن، لیستی از مقالاتی که به ترتیب ارجاع از بالا به پایین لیست شده اند، اندیس جی بزرگترین عدد n است که اگر تا n مورد در لیست حرکت کنیم، مقالات تا n، مجموعاً حداقل به تعداد n به توان دو، ارجاع دریافت کرده باشند.
در مثال بالا اندیس جی برابر است با، ۸ زیرا اگر n را برابر با ۸ در نظر بگیریم، باید مجموعاً ۸ به توان ۲ یعنی ۶۴ ارجاع داشته باشیم که با جمع بستن هشت عدد اول داریم:

۳۳ + ۱۱ + ۸ + ۷ + ۶ + ۳ + ۳ + ۲ = ۷۳

که بزرگتر از ۶۴ است.



نظرات کاربران

  نظر شما


مطالب پیشنهادی


0

ترجمه تخصصی

0

چاپ کتاب

0

ویرایش مقاله

0

چاپ مقاله

ما در موسسه پژوهش برتر با در اختیار داشتن کادری مجرب و حرفه‌ای جهت ترجمه تخصصی مقالات، پذیرش مقالات در مجلات ISI ، ISC ، SCOPUS و سایر مجلات داخلی و خارجی آمـاده‌ی ارائه خدمات به کلیه‌ی اساتید، فرهیختگان و دانشجویان هستیم.

ارسال سفارش چاپ و ترجمه در کوتاه ترین زمان

نام شما (الزامی)

آدرس پست الکترونیکی شما (الزامی)

شماره تماس (الزامی)

سرویس مورد نظر

انتخاب کارشناس

آپلود فایل

توضیحات سفارش



 

اگر سوالی دارید و یا نیاز به راهنمایی دارید تماس بگیرید

نام شما (الزامی)

آدرس پست الکترونیکی شما (الزامی)

شماره تماس (الزامی)

موضوع

پیام شما (الزامی)



 

برای ارتباط با ما همواره میتوانید از طریق پل های ارتباطی زیر اقدام فرمایید

اطلاعات بیشتر

ساعات تماس تلفنی همه روزه غیر از روزهای تعطیل ساعت 9 صبح تا 7 عصر.


کانال تلگرام

صفحه اینستاگرام


کارشناسان موسسه

کارشناس 1: شکاری

09214572013 | 04133376501

[email protected]


کارشناس 2: مسعودی

09911755943

[email protected]




سامانه مشاوره و راهنمایی پژوهش برتر که با بهره گیری از کادری مجرب و کار آزموده به صورت کاملاً مکانیزه و رایگان خدمات مشاوره ی ارائه می نماید. برای ارتباط، تماس تلفنی با بخش مشاوره شرکت برقرار نموده و سوالات خود را مطرح نمایئد یا با پرکردن فرم تماس سریع، مشاوران با شما تماس حاصل فرمایند .